Τεχνικές συγκέντρωσης για τις εξετάσεις και όχι μόνο

0
1562

Η έλλειψη συγκέντρωσης, η παθητικότητα και η έμμεση αδιαφορία για τα μαθήματα μπορεί να οφείλονται σε διάφορα αίτια: σε ζητήματα που απασχολούν τον έφηβο διαρκώς, στην ορμονική αναστάτωσή του ή σε εξωτερικούς περισπασμούς. Καλό είναι ο έφηβος να ξεκινήσει από τα απλούστερα, δηλαδή τους εξωτερικούς περισπασμούς. Αυτοί διορθώνονται πιο εύκολα. Επίσης σκόπιμο είναι να ρυθμίσει με συμπεριφορικές μεθόδους τη μελέτη του ώστε να μπορεί να «μαζεύει το μυαλό» του και να διαβάζει ανεξάρτητα από όσα βαθύτερα ζητήματα τον απασχολούν. Είναι εύλογο ότι αυτά δεν πρέπει να τα «θάβει» και να τα ξεχνά. Απεναντίας πρέπει να τα λύνει. Όμως όχι την ώρα της μελέτης.

Πρακτικά ζητήματα

look-image04Καλό είναι να διαβάζει κάθε μέρα στον ίδιο χώρο και την ίδια ώρα. Αν δεν είναι δυνατόν, προσπαθήστε οι εναλλαγές να έχουν πάλι ένα στοιχείο ρουτίνας και σταθερότητας.

look-image05Ο χώρος μελέτης πρέπει να έχει πολύ καλό φωτισμό και καλό είναι τίποτε να μη θυμίζει άλλες δραστηριότητες.

look-image04Τα παιδιά πρέπει να διαβάζουν ξεκούραστα, να μην τους λείπει δηλαδή ύπνος, να έχουν φάει κάτι προτού αρχίσουν ώστε να μην σηκώνονται κάθε τόσο για νερό ή για να «τσιμπολογήσουν».

look-image05Το διάβασμα να μη συμπίπτει με ανταγωνιστικές δραστηριότητες που μπορεί να αποσπούν την προσοχή του παιδιού -είναι δύσκολο να διαβάσει την ώρα που ξέρει ότι οι πιο ανέμελοι συμμαθητές ή συμμαθήτριες του θα είναι για καφέ στην πλατεία.

Διαφήμιση

look-image04Πολλά παιδιά για να αποδώσουν πρέπει να κλείνουν το κινητό ή και τον ήχο της συμβατικής συσκευής τηλεφώνου. Αν το παιδί δεν μπορεί να πει εύκολα στους φίλους του «άσε με τώρα, διαβάζω», καλύτερα να μην μπορεί να του τηλεφωνήσει κανείς την ώρα της μελέτης. Σε αυτό όμως θα πρέπει να συμφωνήσει και το παιδί.

look-image05Όταν το παιδί αισθάνεται ότι κουράστηκε δεν έχει νόημα να διαβάσει περισσότερο. Όσο κι αν προσπαθήσει, το αποτέλεσμα θα είναι πολύ φτωχό γιατί η κούραση φέρνει πάντα προβλήματα συγκέντρωσης και απομνημόνευσης.

look-image04Να ξεκινά με τα δύσκολα κεφάλαια, γιατί έτσι όταν αργότερα κουραστεί ακόμα περισσότερο, θα έχει να αντιμετωπίσει μόνο τα σχετικά εύκολα. Εξάλλου αν κάνει πρώτα τα δύσκολα, θα του φεύγει και το άγχος.

look-image05Το ωράριο του διαβάσματος δεν πρέπει ποτέ να παραβιάζει τις ανάγκες για ανάπαυση ή τις ανάγκες για στοιχειώδη ψυχαγωγία.

look-image04Αν ο έφηβος δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί καλό είναι να μην προσπαθεί να συνδυάσει δουλειά και απόλαυση ή «χαρά και εργασία». Πρέπει να διαχωρίσει τις δύο δραστηριότητες και να μην αισθάνεται ότι η ώρα του διαβάσματος μπορεί παράλληλα να είναι και ώρα διασκέδασης ή παιχνιδιού. Άρα καλό είναι την ώρα που διαβάζει να μην έχει στο γραφείο δύο χυμούς, τσιπς και στο cd player μουσική. Αν όμως βλέπετε ότι το δικό σας παιδί αποδίδει καλύτερα ακούγοντας μουσική, μην παρεμβαίνετε.

texnikes-sygkentrosis-gia-tis-exetaseis-kai-oxi-mono-icon1

Τεχνικές συγκέντρωσης για τις εξετάσεις και όχι μόνο

look-image06Ο έφηβος πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι η ώρα της μελέτης δεν είναι ώρα χαλάρωσης. Μπορεί να χαλαρώνει μόνον όταν κάνει διάλειμμα. Καλύτερα να κάνει πολλά διαλείμματα παρά να ονειροπολεί με τα βιβλία ανοιχτά μπροστά του.

look-image07Προτείνετέ του να σεβαστεί την ανάγκη του για ονειροπόληση, αλλά να της βάλει «ωράριο». Να αποφασίσει δηλαδή ότι θα μπορεί να χαζέψει και να ονειροπολήσει πχ. μόλις τελειώσει το διάβασμα.

look-image06Κάθε φορά που πετάγεται μια ιδέα στο μυαλό του την ώρα που διαβάζει, καλό είναι να σημειώνει ένα μεγάλο Χ ή άλλο εμφανές σήμα στο βιβλίο του. Το σημάδι πρέπει να μπαίνει στο σημείο της σελίδας που βρισκόταν την ώρα που «πετάχτηκε» η οποιαδήποτε άσχετη σκέψη. Στη συνέχεια καλό είναι να έχει δίπλα του ένα μπλοκάκι και να σημειώνει εκεί την σκέψη που τον ή την διέκοψε. Έτσι θα νιώθει ότι έβγαλε αυτή την ιδέα από το μυαλό του προσωρινά και ότι θα μπορεί να ασχοληθεί με αυτήν αργότερα. Εκείνη τη στιγμή δεν θα την διαγράψει σαν ασήμαντη, δεν θα την αποδεχτεί, δεν θα την καταπιέσει – θα την αφήσει απλώς για αργότερα Έτσι θα μπορέσει να συνεχίσει το διάβασμα με την ησυχία του.

look-image07Ας ορίζει κάθε μέρα ένα σταθερό «ραντεβού» με τον εαυτό του (π.χ. 21:30-22:30) για να ασχολείται με όσα βλέπει ότι «πετάγονται» αυθαίρετα στο μυαλό του την ώρα που μελετά. Προφανώς τον ή την απασχολούν πολύ. Θα πρέπει να τα αντιμετωπίσει.

look-image06Όταν τελειώνει τη μελέτη, ας εξετάζει πόσες ασκήσεις μπόρεσε να λύσει ή παραγράφους να διαβάσει χωρίς διακοπή. Θα τις μετρήσει κοιτάζοντας κάθε πότε σημείωνε Χ ή όποιο σήμα διακοπής χρησιμοποίησε. Έτσι θα διαπιστώνει ρεαλιστικά ποιο είναι αυτή την εποχή το όριό του στη συγκέντρωση. Αυτό το όριο θα πρέπει να το σεβαστεί, όπως και εσείς. Αν βλέπει ότι το μυαλό του «φεύγει» περίπου κάθε 10 λεπτά ή ανά 4-5 παραγράφους, θα πρέπει να κάνει ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα. Την επόμενη μέρα που θα κάτσει να διαβάσει, θα αποφασίσει ότι θα διαβάσει 4-5 παραγράφους και ότι μετά θα σηκωθεί για να πιει ένα αναψυκτικό ή να κάνει ένα μικρό διάλειμμα.

texnikes-sygkentrosis-gia-tis-exetaseis-kai-oxi-mono-icon3

look-image07Αυτές τις 5 παραγράφους καλό είναι την πρώτη μέρα να τις σημειώσει με ένα Χ που θα έχει τοποθετήσει «προκαταβολικά» στο τέλος τους. Αντί δηλαδή να κοιτάζει το ρολόι για το πότε θα περάσει το 15λεπτο να σηκωθεί, θα έχει προαποφασίσει ως όριο το εμφανές Χ και θα λέει «θα διαβάσω μέχρι εκεί». Θα πάρει έτσι εκείνο την πρωτοβουλία της διακοπής και θα έχει την απόλυτα θετική αίσθηση ότι ελέγχει την κατάσταση. Σταδιακά ίσως μπορεί να προσθέτει κάθε μέρα και μία παράγραφο, δηλαδή να μεταθέτει το Χ ή το οποιοδήποτε σήμα του λίγο παρακάτω.

look-image06Δεκαπέντε λεπτά εντατικής μελέτης, δηλαδή με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης, είναι πιο αποτελεσματικά από 45 λεπτά χαλαρής μελέτης. Αν το παιδί σας μπορεί να συγκεντρώνεται για 15 λεπτά, ας δουλεύει στο διάστημα αυτό «στο φουλ» και μετά ας σηκώνεται να κάνει ένα διάλειμμα ή ας αλλάζει μάθημα. Η εναλλαγή κεντρίζει συχνά το ενδιαφέρον ή πάντως φέρνει συχνά το ίδιο αποτέλεσμα με ένα μικρό διάλειμμα.

look-image07Άλλα παιδιά δουλεύουν καλύτερα με το ξυπνητήρι. Αν π.χ. διαπιστώνει ότι η συγκέντρωσή του χαλαρώνει στα 20 λεπτά, ας βάζει υπενθυμίσεις στο κινητό ώστε να τον «διακόπτει» προγραμματισμένα κάθε 20 λεπτά. Έτσι θα έχει και πάλι την αίσθηση ότι ελέγχει την κατάσταση. Επιπλέον, δεν θα έχει το νου του να κοιτάζει το ρολόι, γιατί θα χτυπήσει μόνη της η υπενθύμιση. Το ρολόι μάλιστα καλό είναι να «κοιτάζει» προς τον τοίχο, ώστε να μην του αποσπά την προσοχή. Αν χρησιμοποιεί το κινητό, τότε καλύτερα να έχετε ένα κινητό ειδικά γι’ αυτή τη δουλειά –π.χ. ένα παλιό δικό σας- γιατί αν είναι το δικό του, είναι βέβαιο ότι κάποιο τηλεφώνημα θα τον διακόψει την ώρα που διαβάζει.

look-image06Σε κάποια παιδιά ταιριάζει το πρόγραμμα της πυραμίδας, με σταδιακή κλιμάκωση. Ξεκινούν να διαβάσουν μόνο μια σελίδα μέχρι το πρώτο τους διάλειμμα, μετά διαβάζουν 2 σελίδες και κάνουν δεύτερο διάλειμμα. Ύστερα διαβάζουν 3-4 σελίδες συνεχόμενες και κάνουν το τρίτο τους διάλειμμα. Καλό είναι ο έφηβος να υπολογίζει την κλιμάκωση ανάλογα με το δικό του βιορυθμό σε συγκέντρωση. Αν βλέπει ότι όσο περνά η ώρα συγκεντρώνεται όλο και καλύτερα, τότε αυτή η κλιμάκωση σίγουρα του ταιριάζει. Αν όμως βλέπει ότι όσο περνά η ώρα, η συγκέντρωσή του χάνεται όλο και συχνότερα, τότε πρέπει να κρατήσει ρεαλιστικά μια σταθερή «μερίδα» διαβάσματος ανά διάλειμμα ή να ακολουθήσει και την αντίθετη τεχνική –δηλαδή να διαβάζει πρώτα περισσότερες σελίδες και να μειώνει τον αριθμό τους.

texnikes-sygkentrosis-gia-tis-exetaseis-kai-oxi-mono-icon2

look-image07Κάποια παιδιά βοηθιούνται από φράσεις – κλισέ που επαναλαμβάνουν στον εαυτό τους όταν τον «συλλαμβάνουν» να ονειροπολεί (π.χ. «Τώρα, διάβασμα!» ή «Θα χαζέψω αργότερα. Πρέπει να βγάλω την ύλη τώρα» ή «Σύνελθε! Τώρα είσαι εδώ!» ή «Ώρα να συγκεντρωθώ»)

look-image06Αν νιώθει κούραση ή γενικά έλλειψη συγκέντρωσης, ο έφηβος μπορεί να τονωθεί κάνοντας ασκήσεις γυμναστικής. Μια βόλτα με γρήγορους ρυθμούς γύρω από το τετράγωνο ή 5 λεπτά γυμναστικής ξυπνούν και το σώμα και το μυαλό. Επίσης βοηθά στην εγρήγορση και η τσίχλα ή ένα ελαφρύ γεύμα με πρωτεΐνες (π.χ. ψωμί με τυρί ή ζαμπόν ή αυγό).

look-image07Στη συγκέντρωση βοηθά ο σαφής προσδιορισμός της ύλης που θα πρέπει «να βγάλει» ο έφηβος μέσα σε μια μέρα. Καλό είναι όταν κάθεται να διαβάσει να κάνει στο μυαλό του ένα προσχέδιο (π.χ. θα διαβάσω 5 σελίδες ιστορίας για το μεθαυριανό τεστ ή θα λύσω τρεις ασκήσεις φυσικής).

look-image06Έχει σημασία το παιδί να σηκώνεται από το γραφείο έχοντας ολοκληρώσει κάτι. Δεν έχει σημασία αν θα έχει ολοκληρώσει ένα ολόκληρο κεφάλαιο. Εκείνο που μετράει είναι να έχει ολοκληρώσει εκείνο που ο ίδιος ή η ίδια είχε προαποφασίσει ως «μερίδα». Έτσι θα νιώθει αυτοπεποίθηση και θα ξέρει ότι τελείωσε εκείνο που είχε ορίσει ως υποχρέωσή του. Όταν διαβάζει κάτι και το ολοκληρώνει, καλό είναι να βάζει και ένα σήμα ότι «το τελείωσε». Ας διαλέξει όποιο σήμα θέλει.

look-image07Όταν «βγάζει» την ύλη που ο ίδιος ή η ίδια προσδιόρισε ως απαραίτητη μέχρι το πρώτο διάλειμμα, ας ανταμείψει τον εαυτό του με κάτι ευχάριστο.

look-image06Να πείσετε το παιδί σας ότι δεν πρόκειται να χάσει τους φίλους και τις παρέες του μόνον και μόνον επειδή διαβάζει. Αν κάτι αλλάξει στις φιλίες του, αυτό σίγουρα δεν θα σχετίζεται με το γεγονός της τρίωρης μελέτης. Στο κάτω-κάτω αυτό το τρίωρο θα μπορούσε να ήταν αφιερωμένο σε οποιαδήποτε άλλη προσωπική ενασχόλησή του. Όλοι στη παρέα του κάνουν το ίδιο για τις προσωπικές ανάγκες τους.

texnikes-sygkentrosis-gia-tis-exetaseis-kai-oxi-mono-icon4

look-image07Βοηθήστε το παιδί σας να αποκτήσει προσωπικό ενδιαφέρον για κάθε μάθημα στο οποίο χωλαίνει. Αν ο καθηγητής στο σχολείο δεν έχει πείσει το παιδί ότι το μάθημα αυτό σχετίζεται άμεσα με τη ζωή του και το αφορά, θα πρέπει να το πείσετε εσείς ή κάποιος άλλος καθηγητής. Το παιδί έχει μεγάλη σημασία να συνδέει κάθε μάθημα με κάτι σημαντικό για το ίδιο.

look-image06Προτείνετε του να χρησιμοποιεί μολύβι ή υπογραμμιστή ώστε να τονίζει όσα θέματα το ενδιαφέρουν ή να γράφει απορίες και δικά του συμπεράσματα. Έτσι διαβάζει ενεργά. Ξεφεύγει από την παθητική και ανιαρή συνήθη αντιμετώπιση του μαθήματος και λειτουργεί πιο δημιουργικά. Η υπογράμμιση και οι σημειώσεις «ξυπνούν» το μαθητή.

look-image07Αν δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στο διάβασμα στο σπίτι, τονίστε του ότι πρέπει να προσπαθήσει τουλάχιστον να συγκεντρώνεται στις παραδόσεις ώστε να φεύγει από το σχολείο έχοντας μάθει εκεί αρκετή από την ύλη.

look-image06Μη βάζει στόχους που δεν θα επιτύχει, γιατί θα απογοητευθεί και έτσι θα δυσκολευθεί ακόμα περισσότερο στη μελέτη του. Αν πει, για παράδειγμα, ότι θα διαβάζει 4 ώρες την ημέρα με δύο διαλείμματα και είναι άτομο με μειωμένη συγκέντρωση, θα αποκαρδιωθεί πολύ γρήγορα και η προσπάθειά του να βελτιώσει την κατάσταση, θα φέρει αντίθετο αποτέλεσμα.

look-image07Μάθετέ του να χρησιμοποιεί όλο τον ελεύθερο χρόνο του για χαλάρωση. Ας χαλαρώνει ακόμη και στο λεωφορείο, στο περπάτημα, στο μπάνιο. Έτσι δεν θα του λείπει πολύ η χαλάρωση όταν «σφίγγεται» να διαβάσει.

look-image06Όταν έχει πολύ διάβασμα, όπως στην περίοδο εξετάσεων, καλό είναι να πίνει πολλά υγρά και να τρώει μικρά γεύματα (όπως τοστ) ανά 3-4 ώρες. Το βαρύ φαγητό δεν βοηθά στη μελέτη. Αν θέλει να πίνει καφέδες, εξηγήστε του ότι ενδέχεται να εκνευριστεί και τονίστε ότι ο εκνευρισμός κατά βάθος το εμποδίζει να διαβάσει.

Αλεξάνδρα Καππάτου
Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος
www.akappatou.gr

alexandra-kappatou-site-logo

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΔιαταραχές του ύπνου – γενικά
Επόμενο άρθροΑρχηγός από Κούνια – The Boss Baby
Αλεξάνδρα Καππάτου
Η Αλεξάνδρα Καππάτου σπούδασε ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Jules Verne στην Αμιένη της Γαλλίας. Από το 1986 δραστηριοποιείται επαγγελματικά στην Αθήνα ως ψυχολόγος παιδοψυχολόγος ιδιωτικά. Το 1987 δημιούργησε το Ψυχοδιαγνωστικό και Συμβουλευτικό Κέντρο με σκοπό την ανάδειξη, πρόληψη και αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων. Έχει συνεργαστεί με σχολεία όλων των βαθμίδων ως εισηγήτρια σεμιναρίων για θέματα ψυχολογίας των παιδιών σε εκπαιδευτικούς και γονείς. Έχει δώσει περίπου 400 διαλέξεις σε επιστημονικούς συλλόγους, φιλανθρωπικά σωματεία και οργανισμούς σε όλη την χώρα. Επίσης έχει συμμετάσχει ως εισηγήτρια τουλάχιστον σε 100 επιστημονικές ημερίδες. Περίπου 1500 άρθρα της έχουν δημοσιευτεί σε έγκριτες εφημερίδες και περιοδικά . Από το 1989 μέσα από την πλούσια αρθρογραφία της και τις πολυάριθμες τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές της παρεμβάσεις ασχολήθηκε αποκλειστικά με την ανάδειξη των προβλημάτων ψυχικής υγείας παιδιών – εφήβων και τις σχέσεις γονιών – παιδιών. Είναι συγγραφέας των βιβλίων "Γνωρίστε το παιδί σας" (1999), "Μεγαλώστε ευτυχισμένα παιδιά" (2003), "Εφηβεία" (2007) και "Παίρνω ΔΙΑΖΥΓΙΟ τι θα πω στο παιδί μου;" (2011), από τις εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί. Επίσης έχει επιμεληθεί το βιβλίο "Μεγαλώνω και ρωτάω για το σεξ" από τις εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί (1998). Πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο της βιβλίο "Οι γονείς κάνουν τη διαφορά" (2/2013 ) από τις εκδόσεις Μίνωα και επανεκδόθηκε το "Μεγαλώστε ευτυχισμένα παιδιά" (2/2013) αναθεωρημένο και εμπλουτισμένο με νέα θέματα από τις εκδόσεις Μίνωας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ